Theo thống kê của UBND huyện Đắk G’long, từ năm 2005 tới nay, toàn huyện có gần 3.700 hộ với hơn 17.000 nhân khẩu đã di cư tự do đến 7 xã trong huyện, chủ yếu là đồng bào các dân tộc thiểu số phía Bắc. Trong đó, nhiều nhất là người Mông (hơn 2.100 hộ với hơn 12.000 khẩu). Các hộ di cư tự do thường sống theo các nhóm, tập trung theo dòng họ, cùng dân tộc, tôn giáo đến định cư tại các vùng riêng lẻ trong rừng, trong các thung lũng, dọc các khe suối… Mỗi điểm dân di cư tự do có từ 10-30 hộ, có điểm 80-90 hộ, nơi ở thường có đường giao thông đi lại khó khăn, ít giao lưu với bên ngoài, con em không được đến trường, tỷ lệ mù chữ cao kéo theo nhiều vấn đề về an ninh trật tự.

Các hộ dân di cư tự do sống rải rác, cách xa khu trung tâm
 

       Xã Đắk R'măng, huyện Đắk G'long có 5 cụm dân di cư tự do gồm: cụm dân cư số 6, 8, 9, 10, 12 nằm trong lõi rừng phòng hộ Đắk Măng và Công ty giấy Tân Mai. Trong đó, cụm dân cư 12 có 71 hộ, với 307 khẩu nằm sâu cách trung tâm xã Đắk R'măng khoảng 70km, giáp ranh với xã Phi Liêng, huyện Đam Rông, tỉnh Lâm Đồng, nên công tác quản lý dân cư vô cùng khó khăn. Cụm dân cư 12 hiện vẫn chưa được công nhận là thôn, mặc dù có nhiều hộ dân sinh sống đã lâu, thậm chí có hộ đã 20 năm nhưng vẫn chưa được cấp hộ khẩu và các loại giấy tờ khác.

Đường giao thông ở các vùng dân di cư tự do xuống cấp, gây khó khăn trong việc đi lại
 

       UBND huyện Đắk G’long cho biết, toàn huyện hiện còn 1.263 hộ dân di cư tự do đến sinh sống tại địa phương nhưng chưa được sắp xếp, bố trí chỗ ở ổn định. Huyện đã lập dự án quy hoạch ổn định dân di cư tự do theo 2 hình thức: tập trung (104 hộ) và ổn định tại chỗ (1.159 hộ). Dự án này được phê duyệt với tổng kinh phí gần 112 tỷ đồng từ ngân sách Trung ương, dự kiến thực hiện trong giai đoạn 2011-2016. Nhưng đến thời điểm hiện tại, dự án vẫn chưa thể triển khai do chưa được bố trí vốn.

       Ông Trần Nam Thuần – Phó chủ tịch UBND huyện Đắk G’long cho biết: “Tình trạng di cư tự do kéo dài đã và đang gây ra nhiều khó khăn cho địa phương trong quản lý nhân hộ khẩu, tiếp tục gây áp lực lên tài nguyên rừng. Phần lớn các hộ dân chưa được đưa vào vùng dự án đang xâm chiếm rừng, đất rừng đã được UBND tỉnh giao cho các công ty, doanh nghiệp và các đơn vị khác quản lý, bảo vệ. Vì vậy, việc sắp xếp, ổn định các hộ dân di cư tự do là vấn đề bức thiết, có ý nghĩa quan trọng đối với việc bảo đảm quyền lợi của người dân cũng như “gỡ khó” cho sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương”.

Lê Đại