Dự án Điện mặt trời mái nhà kết hợp trồng nấm của Công ty TNHH sản xuất và đầu tư TOTA đứng chân trên địa bàn xã Ea Pô, huyện Cư Jút. Dự án được đầu tư xây dựng vào giữa năm 2020 theo tinh thần khuyến khích của Thủ tướng Chính phủ tại Quyết định 13/2020/QĐ-TTg với tổng số vốn đầu tư cho các dự án này khoảng 26 tỷ đồng, trong đó 70% là vay vốn từ ngân hàng thương mại.

Theo ông Lê Ngọc Anh, chủ dự án thì năm 2019 đơn vị đầu tư trồng nấm công nghệ cao. Sau khi có Quyết định 13/2020/QĐ-TTg, tận dụng khoảng hơn 1 hecta diện tích mái công trình, Công ty đã lắp đặt các tấm pin năng lượng mặt trời theo đúng quy định của công trình Điện mặt trời mái nhà. Tuy nhiên, từ đầu năm 2021 tới nay, đặc biệt là từ tháng 7 đến nay Dự án liên tục nhận tin nhắn thông báo tiết giảm công suất phát lưới.

 Nhiều nhà máy điện mặt trời bị tiết giảm công suất phát điện
 

Tính trung bình, mỗi tháng Công ty thiệt hại từ 50-70 triệu đồng vì việc tiết giảm này. Ông Lê Ngọc Anh, Giám đốc công ty TNHH sản xuất và đầu tư TOTA cho biết: "Doanh nghiệp của tôi đã 3 lần phải tiết giảm, sa thải công suất phát điện. Tháng 2 và tháng 5 là tiết giảm luân phiên theo ngày, nhưng từ tháng 7 tới nay, ngày nào cũng phải tự tiết giảm từ 11% đến 30% công suất. Việc tiết giảm này ảnh hưởng tới quá trình phục hồi vốn và trả nợ ngân hàng của doanh nghiệp, đồng thời ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người lao động đang làm việc tại doanh nghiệp".

 Công ty TNHH sản xuất và đầu tư TOTA đã phải 3 lần tiết giảm công suất phát điện
 

Công ty TNHH Thịnh Đạt Đắk Nông chủ đầu tư dự án Điện mặt trời mái nhà kết hợp chăn nuôi tại xã Đắk Gằn, huyện Đắk Mil cũng cùng hoàn cảnh vì việc tiết giảm điện theo tỷ lệ đã thông báo qua tin nhắn điện thoại của ngành điện lực từ khung giờ 8h-15h hàng ngày. Tuy nhiên, theo đại diện chủ đầu tư dự án thì thời gian thực hiện tiết giảm rất bất hợp lý vì đây là khung giờ mà hoạt động sản xuất điện mặt trời hiệu quả nhất vì nắng nhiều nhất. Theo đó, việc tiết giảm điện khung giờ này gây thiệt hại lớn cho Doanh nghiệp khi không giải tỏa hết công suất điện của công trình Điện mặt trời mái nhà. Đặc biệt, việc cắt giảm sẽ gây lãng phí loại hình năng lượng tái tạo này.

 Công ty TNHH Thịnh Đạt Đắk Nông cũng rơi vào tình trạng tương tự
 

Theo lý giải của ngành điện, năm 2020 và từ đầu năm 2021 đến nay, do ảnh hưởng của dịch Covid-19, nhiều địa phương phải thực hiện giãn cách xã hội. Hoạt động sản xuất kinh doanh của nhiều doanh nghiệp bị đình trệ khiến cho nhu cầu tiêu thụ điện giảm mạnh, dẫn đến tình trạng dư thừa công suất phát lên hệ thống. Để đảm bảo cân bằng giữa nguồn điện và phụ tải sử dụng điện, đảm bảo an toàn hệ thống điện, ngành điện phải thực hiện giảm huy động từ nguồn điện Mặt trời mái nhà của khách hàng. Tuy nhiên, theo đại diện các chủ đầu tư dự án thì việc tiết giảm công suất phát lưới của các dự án là vi phạm hợp đồng được ký giữa ngành điện với các dự án.

Ông Trần Minh Phôi, Đại diện Công ty TNHH KơNia Farm xã Nam Dong, Cư Jút cung cấp thêm: "Dự án của chúng tôi ký hợp đồng bán điện với Công ty điện lực Miền Trung mà đại diện là Công ty điện lực Đắk Nông vào cuối tháng 12/2020. Sau này thì tôi rất là bất ngờ khi nhận được tin nhắn của điện lực là tiết giảm, sa thải điện, có ngày thì mười mấy %, có ngày thì 20%, có ngày thì 30% tùy theo từng tuần, từng ngày. Việc tiết giảm này theo tôi là đang vi phạm quy chế, vi phạm hợp đồng vì theo thỏa thuận đấu nối và trong hợp đồng mua bán điện đều không có điều khoản nào tiết giảm điện của chúng tôi".

 Đắk Nông hiện có đến 1.631 dự án hệ thống điện mặt trời mái nhà
 

Theo số liệu thống kê của Công ty điện lực tỉnh Đắk Nông hiện toàn tỉnh có đến 1.631 dự án hệ thống điện mặt trời mái nhà. Theo dự kiến của Tổng Công ty Điện lực miền Trung từ nay đến cuối năm 2021 sẽ tiết giảm khoảng 50% công suất. Việc tiết giảm sản lượng điện cao như trên sẽ khiến các doanh nghiệp mất trắng cả trăm triệu đồng/tháng và có nguy cơ phá sản.

Kỳ 2: Nguy cơ vỡ nợ vì bị tiết giảm công suất phát điện mặt trời

Thực hiện: Xuân Hạnh