Chanh dây là mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Công ty Cổ phần Đầu tư Long Huệ, xã Quảng Tâm, huyện Tuy Đức. Tuy nhiên, từ đầu năm 2021 đến nay, doanh nghiệp chỉ hoạt động được 30-40 công suất. Nguyên nhân do giá chanh dây tăng cao và thiếu hụt nguồn nguyên liệu khoảng 70%.

Để không ngừng sản xuất cũng như tạo việc làm cho công nhân trong mùa dịch, công ty phải chế biến thêm các sản phẩm khác. Anh Nguyễn Chí Long, Giám đốc công ty cổ phần đầu tư Long Huệ cho biết: “Hiện nay nguồn chanh dây trên địa bàn tỉnh chưa đủ cung cấp cho nhà máy chế biến. Nguyên nhân do diện tích trồng giảm, giống chanh dây chưa chất lượng nên năng suất, sản lượng cũng thấp. Khi lượng hàng thu mua khan hiếm, giá tăng cao đơn vị cũng ảnh hưởng rất lớn, nhất là các đơn đặt hàng xuất khẩu”.

 Mặc dù giá chanh dây cao nhưng nông dân vẫn không có hàng để bán
 
 Thiếu nguyên liệu đầu vào khiến việc sản xuất của Công Ty CP Đầu tư Long Huệ gặp khó khăn
 

Cơ sở sơ chế chanh dây của HTX Nam Hải, xã Đắk R’tih, huyện Tuy Đức trung bình mỗi ngày sơ chế khoảng 10 tấn trái. Để bảo đảm nguyên liệu sản xuất, cơ sở thường thu mua chanh dây cho bà con nông dân với giá cao hơn giá thị trường 1.000 đồng/kg. Tuy nhiên hiện tại nguồn nguyên liệu tại chỗ chỉ đáp ứng được 50%. Nhiều thời điểm công ty phải thu mua sản phẩm chanh dây ở ngoài tỉnh mới đủ phục vụ sơ chế.

 Thiếu nguyên liệu sản xuất là tình trạng chung của các doanh nghiệp chế biến chanh dây
 

Qua rà soát, đánh giá thực trạng về nguồn nguyên liệu phục vụ cho hoạt động chế biến của các nhà máy chế biến nông, lâm sản trên địa bàn tỉnh cho thấy bên cạnh một số ngành luôn duy trì được giá trị sản xuất ổn định và tăng trưởng như: chế biến cà phê, tiêu, điều… Còn lại một số ngành công nghiệp như: chế biến cao su, chế biến tinh bột sắn… sản xuất thiếu ổn định, sản lượng sản xuất hằng năm thấp hơn nhiều so với công suất thực tế của nhà máy, thời gian dừng hoạt động trong năm kéo dài.

Do nguồn nguyên liệu khó khăn nên trong 9 tháng đầu năm 2021, một số sản phẩm công nghiệp của tỉnh giảm như hạt điều nhân giảm 39,5%; đậu phụng, đậu nành sấy giảm 24,4%. Trước thực trạng thiếu nguyên liệu, một số doanh nghiệp đã liên kết với nông dân để xây dựng vùng nguyên liệu như trồng cà phê, gấc, chanh dây…Việc liên kết này trước mắt đem lại lợi ích cho nông dân khi bán được giá cao, không lo được mùa mất giá, doanh nghiệp không lo thiếu nguyên liệu. Tuy nhiên quy mô liên kết còn nhỏ, sản phẩm chưa nhiều. 

 Ngành nông nghiệp tỉnh Đắk Nông đang tập trung phát triển vùng nguyên liệu, ổn định sản xuất nông nghiệp 
 
 

Để phát triển bền vững nguồn nguyên liệu, định hướng trong thời gian tới ngành nông nghiệp tập trung xây dựng mục tiêu, định hướng phát triển vùng nguyên liệu nông sản trên địa bàn tỉnh phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng từng vùng.

Sở Công thương thực hiện lập quy hoạch phát triển công nghiệp, việc quy hoạch các nhà máy chế biến nông, lâm sản trên địa bàn tỉnh phải gắn nhu cầu nguyên liệu trên địa bàn; phối hợp với Sở Kế hoạch và Đầu tư và các cơ quan, đơn vị có liên quan tổ chức tốt công tác kêu gọi, xúc tiến đầu tư trên địa bàn tỉnh, trong giai đoạn tới không quy hoạch hoặc kêu gọi đầu tư thêm các dự án mà hiện nay đang gặp khó khăn về nguồn nguyên liệu như: chế biến cao su, tinh bột sắn, chế biến gỗ.

T/h: Phan Đông-Xuân Cảnh